( 1 ) يعقوبى اين را به اختصار چنين نقل كرده است : قريشيان به اين امر مصالحه كردند كه هاشم رياست و سقايت و مهماندارى را بر عهده بگيرد . « 1 » ظاهر اين است كه منظور وى از هاشم ، بنى هاشم مىباشد و مقصود از بنى هاشم ، فرزندش عبد المطلب مىباشند ؛ چنان كه در شأن ابو طالب گفته است : هنگامى كه بنى عبد الدار ديدند كه عبد المطلب صاحب فخر و مقام شده است ؛ نزد بنى سهم رفتند و گفتند : بنى عبد مناف را از ما بازداريد ! هنگامى كه بنى عبد مناف ؛ يعنى بنى مطلب و بنى هاشم و بنى نوفل ، اين حالت را ديدند ، - و در مورد بنى عبد شمس اختلاف شده است و زبيرى مىگويد كه آنها نبودند - اجتماع كردند . در اين ميان امّ حكيم دختر عبد المطلب از جمعشان رفت و پس از مدتى با ظرفى از بوى خوش برگشت و آن را در حجر گذاشت . سپس بنى عبد مناف و أسد و زهره و بنى تيم و بنى حارث با آن خود را خوشبو كردند و پيمانشان ، پيمان مطّيّبين ( عطرزنندگان ) ناميده شد . پس از آن كه بنى سهم اين قضيه را شنيدند ، گاوى را ذبح كردند و گفتند : هر كسى كه دستش را به خون اين گاو آغشته كند و كمى از آن را بليسد ، از ما است . پس از آن بنى عبد الدار و بنى سهم و بنى جمح و بنى عدى و بنى مخزوم چنين كردند و پيمان آنها به پيمان لعقة « 2 » ( ليسندگان ) مشهور شد . تجارت زمستانى و تابستانى ( 2 ) يعقوبى مىنويسد : هاشم اوّلين كسى بود كه دو سفر را پايه‌گذارى كرد ؛ سفرى در زمستان به شام و سفرى تابستانى به حبشه و يمن . پايه‌گذارى اين سفرها بدان خاطر بود كه تجارت قريش از محدودهء مكه خارج نمىشد و براى همين در تنگناى مالى بودند . تا اين كه هاشم پيش پادشاه شام رفت و گفت : پادشاها ! اقوام من از تاجران عرب هستند و از تو مىخواهم كه امان نامه‌اى

--> ( 1 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 1 ، ص 242 . ( 2 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 1 ، ص 248 . و در ج 2 ، ص 17 حلف الفضول را نقل كرده و گفته است : « رسول اللّه در حلف الفضول شركت كرد در حالى كه بيش از بيست سال داشت » و در مورد وفات عبد المطلب گفته است : عبد المطلب به هنگامى كه رسول الله هشت‌ساله بود ؛ درگذشت ج 2 ، ص 13 . بنابراين حلف الفضول دوازده سال پس از مرگ عبد المطلب تشكيل شده است ؛ اما آنچه كه در زمان عبد المطلب منعقد شده است ؛ پيمان لعقه يا ( حلفاء هم‌پيمانان ) بوده است و حلف الفضول بيشتر از دوازده سال پس از آن تشكيل شده است . و من نديده‌ام كه كسى اين نكته را متذكّر شده باشد .